Atopowe zapalenie skóry u niemowląt i dzieci w starszym wieku
Atopowe zapalenie skóry u niemowląt i dzieci wymaga planu pielęgnacji i leczenia odpowiedniego do wieku. Nie każda sucha wysypka jest AZS i nie każda oznacza alergię pokarmową.
W skrócie
- Rozpoznanie ustala lekarz po obejrzeniu skóry i rozmowie z opiekunem.
- Dietę eliminacyjną i preparaty ziołowe u dziecka wprowadza się tylko po uzgodnieniu z lekarzem.
- Leki stosuje się według planu dobranego do wieku i okolicy ciała.
AZS u niemowląt w pigułce
| Cecha | Atopowe zapalenie skóry u niemowląt |
|---|---|
| Początek objawów | Zwykle między 3. a 6. miesiącem życia |
| Lokalizacja objawów | Policzki i skóra głowy, później zgięcia łokci i kolan |
| Leczenie | Leki miejscowe, rzadziej leczenie ogólne lub Leczenie z użyciem kontrolowanych dawek światła. Źródło definicji u starszych dzieci |
| Pielęgnacja domowa | Preparaty nawilżające i zmiękczające skórę. Źródło definicji, łagodne mycie, przewiewne ubrania |
Atopowe zapalenie skóry u niemowląt - charakterystyka
Atopowe zapalenie skóry u niemowląt wiąże się głównie z predyspozycją genetyczną. Duży wpływ ma także nieprawidłowa budowa naskórka, jak i zaburzenia układu odpornościowego. Pojawienie się choroby nie jest winą rodziców ani skutkiem złej pielęgnacji.
U niemowlęcia objawy AZS mogą nasilać:
- alergeny (pyłki roślin, kurz, roztocza, a także alergeny pokarmowe, zwierzęce i grzybicze),
- substancje drażniące (kosmetyki do kąpieli i pielęgnacji, środki piorące),
- nieprzewiewne ubrania z materiałów sztucznych,
- zanieczyszczenie środowiska,
- przegrzewanie i pocenie się.
Atopowe zapalenie skóry u niemowląt objawia się bardzo podobnie, jak uczulenie. Dlatego rozpoznanie AZS u niemowlęcia powinien postawić lekarz. Zwykle pierwsze symptomy w niemowlęctwie pojawiają się przed ukończeniem szóstego miesiąca życia. Zmiany to najczęściej charakterystyczna wysypka z grudkami i pęcherzami, która pojawia się na policzkach i głowie.
Atopowe zapalenie skóry u niemowląt wymaga codziennej pielęgnacji emolientami, a w zaostrzeniach także leczenia. Najczęściej stosowane jest leczenie miejscowe w formie maści i kremów. Więcej o natłuszczaniu skóry przeczytasz w tekście o emolientach. Leki należy stosować regularnie, zgodnie z zaleceniami lekarza.
Atopowe zapalenie skóry u dzieci - charakterystyka
Atopowe zapalenie skóry u dzieci przebiega podobnie, jak w przypadku niemowląt. Główną przyczyną są tutaj czynniki genetyczne, a także zewnętrzne. Atopowe zapalenie skóry u dzieci zaczyna się najczęściej przed piątym rokiem życia. U starszych dzieci zmienia się jednak typowa lokalizacja i wygląd zmian. Zamiast sączącej wysypki na policzkach pojawiają się suche, swędzące, pogrubiałe ogniska na zgięciach łokci i kolan, a ponadto na dłoniach, stopach i szyi.
Co stosować w leczeniu? W pielęgnacji stosuje się dobrze tolerowane emolienty przeznaczone dla wieku dziecka, a w leczeniu zapalenia leki według planu lekarza. Gdy wywiad wskazuje na alergię, można udać się do alergologa, który na podstawie przeprowadzonych testów pozwoli potwierdzić lub wykluczyć potencjalne alergeny. Jeśli testy potwierdzą alergię pokarmową, lekarz może zalecić dietę eliminacyjną - piszemy o tym w tekście o diecie przy AZS.
Oprócz alergenów pokarmowych warto zwracać uwagę na dodatkowe czynniki takie jak: tkaniny, których dziecko używa, środki piorące. Często są to czynniki, które nasilają atopowe zapalenie skóry u dzieci. Warto wybierać miękkie, bawełniane ubrania i łagodne środki piorące bez zapachu. Dzięki temu łatwiej utrzymać okresy spokoju skóry.
W pielęgnacji suchej skóry dziecka sprawdzają się: emolient do mycia zamiast mydła, łagodny szampon, balsam lub krem natłuszczający do ciała oraz bogatsze mazidło na bardzo suche miejsca.
Każdy preparat dobiera się do wieku dziecka i sprawdza, czy producent dopuszcza jego stosowanie u niemowląt. Na AZS najczęściej chorują dzieci, ale dostępne leki i dermokosmetyki pozwalają dobrze kontrolować objawy.
FAQ
1. Czy atopowe zapalenie skóry u dzieci jest przekazywane w genach?
Dziedziczy się skłonność do choroby, a nie samą chorobę. Ryzyko jest większe, gdy rodzice chorują na AZS, astmę lub katar sienny. Czy objawy się pojawią, zależy też od czynników środowiskowych. Jeśli w rodzinie są choroby atopowe, warto od początku dbać o skórę dziecka i natłuszczać ją emolientem.
2. Czy atopowe zapalenie skóry u niemowląt może ustąpić samoistnie?
U części dzieci objawy słabną z wiekiem, a u innych utrzymują się lub nawracają. Uczucie wywołujące potrzebę drapania. Źródło definicji i zapalenie wymagają leczenia niezależnie od tego, czy choroba ma szansę z czasem ustąpić. Codzienne emolienty pomagają wydłużać okresy spokoju skóry. Obserwuj skórę dziecka i wracaj do lekarza, gdy objawy się nasilają.
3. Czy atopowe zapalenie skóry u niemowląt może być spowodowane przez ubrania?
Ubrania nie wywołują AZS, ale mogą nasilać objawy, szczególnie jeśli są produkowane z podrażniających skórę materiałów syntetycznych lub wełny. Wtedy lepiej z nich zrezygnować i wybierać przewiewną bawełnę. Nowe ubrania warto przed pierwszym założeniem wyprać łagodnym środkiem bez zapachu. Unikaj też przegrzewania dziecka.
Kiedy do lekarza
Przy gorączce, bólu, skupiskach pęcherzyków, ropie lub szybkim pogorszeniu potrzebna jest pilna ocena. Konsultacji wymaga też świąd utrudniający sen, słabe przybieranie na wadze i brak poprawy mimo leczenia.
Bibliografia
1. Szewczyk, L. (2003). Zaburzenia psychosomatyczne u dzieci i młodzieży. Teoria i praktyka. Warszawa 2006
2. Tuszyńska-Bogucka, W., Funkcjonowanie systemu rodziny z dzieckiem przewlekle chorym dermatologicznie. Lublin 2007
3. Alergiczne Zapalenie skóry po kontakcie z czynnikiem drażniącym lub uczulającym. Źródło definicji u dzieci. Nowa Medycyna 1996, 8, 23-26
4. Thompson R.J., Gustafson K.E., Adaptation to chronic childhood illness. Washington: APA 1996
5. Waszczykowska, E. (2004). Atopowe zapalenie skóry - postępowanie lecznicze. Przegląd Alergologiczny, 1, 24-29
6. Wanat-Krzak, M., Kurzawa, R., Kapińska-Mrowiecka, M., Współistnienie i kolejność pojawiania się innych chorób alergicznych u dzieci chorych na atopowe zapalenie skóry. Postępy Dermatologii i Alergologii 2003, 20(3), 136-142

Źródła
Opieramy się na publikacjach naukowych, wytycznych i stronach instytucji. Oto lista tych, z których korzystaliśmy przy tym tekście.
- NHS. Atopic eczema .
- American Academy of Dermatology. Can food fix eczema? .
- European Dermatology Forum. Living EuroGuiDerm Guideline for the systemic treatment of Atopic Eczema .