Twarz

Retinol i retinal: jak zacząć, żeby skóra nie protestowała

Retinol i retinal pomagają pielęgnować skórę z drobnymi zmarszczkami i nierównym kolorytem. Zacznij od jednego preparatu, łagodnej formuły i częstotliwości, którą skóra dobrze toleruje.

Redakcja DERM.COM.plAktualizacja: Czytanie: 5 minŹródła: 3

W skrócie

  • Retinol i retinal należą do rodziny pochodnych witaminy A, ale nie są nazwami tej samej substancji.
  • Zacznij od łagodnej formuły i rzadkiego stosowania, a częstotliwość zwiększaj dopiero, gdy skóra dobrze ją znosi.
  • Nasilone pieczenie i zaczerwienienie wymagają przerwy, a nie dokładania preparatu.
  • Ochrona przeciwsłoneczna pozostaje częścią codziennej rutyny.

Zanim otworzysz pierwszą butelkę

Najpierw odpowiedz sobie, co chcesz zmienić. Drobne zmarszczki, nierówny koloryt i szorstkość są różnymi powodami sięgania po retinoidy. Samo „odmłodzenie” to zbyt szeroki cel, żeby później ocenić rezultat. Zapisz jedną potrzebę i zrób zdjęcie w zwykłym dziennym świetle, bez filtra wygładzającego. Według Amerykańskiej Akademii Dermatologii (AAD) retinol to jedna z możliwości pielęgnacji skóry z drobnymi oznakami fotostarzenia [1].

Popatrz też na obecną półkę. Jeśli masz tonik złuszczający, peeling, serum z kwasami i szczoteczkę, nowy kosmetyk nie będzie działał w próżni. Zapisz produkty pozostawiane na twarzy i przeczytaj ich instrukcje. Taki przegląd pomaga ocenić, czy dotychczasowa rutyna nie jest już intensywna. Jeśli tak, nowy kosmetyk lepiej wprowadzić zamiast któregoś etapu, a nie jako kolejny. Czasem rozpoczęcie od spokojnego mycia, nawilżania i ochrony przed słońcem pozwala dopiero sprawdzić, czego skóra rzeczywiście potrzebuje [1].

Retinol, retinal i tretynoina - czym się różnią

Retinoidy to szeroka rodzina substancji. Retinol ulega w skórze przemianom przez retinal do kwasu retinowego. Retinal, nazywany także retinaldehydem, jest bliżej tej końcowej postaci, ale z samego schematu przemian nie wynika prosty przelicznik mocy kosmetyków. O znaczeniu preparatu decydują również receptura i sposób stosowania. AAD rozróżnia kosmetyczny retinol i retinoidy używane w leczeniu chorób skóry [1].

W badaniu Kwon i współautorów 40 kobiet stosowało kremy z retinaldehydem o stężeniach 0,05% lub 0,1% przez trzy miesiące. Oceniano m.in. teksturę i nawilżenie skóry; w obu grupach zauważono poprawę [2]. Wynik dotyczy konkretnych receptur, a wyższe stężenie nie musi być lepszym początkiem pielęgnacji.

Podobna ostrożność dotyczy tretynoiny. Przegląd badań klinicznych potwierdza jej znaczenie w poprawie objawów fotostarzenia, ale tretynoina to lek na receptę, a wyniki dotyczą właśnie jej, a nie serum z witaminą A z drogerii [3]. Czym drobne linie różnią się od utraty objętości, wyjaśniamy w kompendium o zmarszczkach.

Ograniczenia ważniejsze od planu pielęgnacji

Retinoidów nie stosuje się w ciąży; planowanie ciąży jest powodem do wcześniejszego omówienia pielęgnacji z lekarzem [1]. Dotyczy to także kosmetyków dostępnych bez recepty. Gdy masz wątpliwość co do substancji z etykiety, pokaż opakowanie lekarzowi lub farmaceucie.

Osobną sprawą jest cel stosowania. Retinol poprawia przede wszystkim powierzchnię skóry i drobne zmarszczki [2,3]; nadmiaru skóry nie usunie i owalu twarzy nie zmieni z dnia na dzień. Jeśli najbardziej przeszkadza Ci opadanie tkanek, zapisz to jako pytanie na konsultację u dermatologa.

Sprawdź też datę otwarcia i warunki przechowywania podane przez producenta. Czytelna etykieta przydaje się przy każdej reakcji skóry, bo pozwala ustalić dokładną wersję preparatu.

Pierwsze wieczory bez wyścigu

Wybierz jeden preparat i trzymaj się jego instrukcji. AAD radzi zaczynać od łagodniejszej formuły oraz stopniowego wprowadzania, zamiast od razu stosować retinoid codziennie [1]. Jeden kalendarz nie pasuje do każdej skóry. Jeśli instrukcja zaleca stosowanie co drugi wieczór, a skóra nadal piecze po poprzedniej aplikacji, odłóż kolejną. Odczucia skóry mówią o tolerancji i warto ich słuchać.

Przygotuj sobie wieczór, w którym nie testujesz równocześnie maseczki, peelingu ani nowego urządzenia. Umyj twarz łagodnym preparatem i nałóż kosmetyk zgodnie z instrukcją na opakowaniu, także w kwestii miejsc, w których można go stosować. Większa porcja nie wygładzi zmarszczki szybciej.

Krem nawilżający pomaga zachować komfort skóry i ogranicza podrażnienie, choć go całkowicie nie wyklucza [1]. Jeśli chcesz uporządkować wybór podstawowego preparatu, zobacz poradnik o kremie na pierwsze zmarszczki. Prosty krem bez dodatkowych substancji aktywnych w zupełności wystarczy.

Przy zakupie drugiej butelki porównaj dokładną nazwę wariantu, nie tylko kolor opakowania. Preparaty tej samej marki mogą mieć różne instrukcje. Zachowaj zdjęcie etykiety pierwszego kosmetyku, jeśli chcesz odtworzyć udaną próbę.

Nie zaczynaj stosowania retinoidu tuż przed wyjazdem. Wybierz moment, w którym spokojnie obserwujesz reakcję skóry, bez zmiany wszystkich pozostałych warunków. Jeśli nie wiesz, czego możesz oczekiwać, zapytaj dermatologa.

Co obserwować rano

Oceń skórę jeszcze przed nałożeniem makijażu. Czy jest komfortowa po umyciu? Czy boli przy zwykłym kremie? Czy łuszczenie przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu? Takie notatki bywają bardziej użyteczne niż codzienna ocena głębokości zmarszczki. Fotografie rób w podobnych warunkach i z podobnej odległości. Różnica między światłem łazienki a słońcem przy oknie utrudnia ocenę rzeczywistej zmiany skóry.

Suchość i zaczerwienienie to znane skutki uboczne retinoidów [1,3]. Jeśli objawy narastają lub pojawia się bolesne pieczenie, odstaw nowy kosmetyk i wróć do niego dopiero, gdy skóra się uspokoi. Kolejny silny produkt w tym czasie tylko zaostrzy reakcję.

Słońce, kwasy i nowe zakupy

Retinoid nie zastępuje ochrony przed promieniowaniem. AAD zaleca stosowanie takich preparatów wieczorem i ochronę przed słońcem w dzień [1]. Uwzględnij cień, odzież i kosmetyk przeciwsłoneczny zgodnie z jego instrukcją. Filtr działa tylko wtedy, gdy go nakładasz, dlatego wybierz taki, który lubisz używać regularnie, także w zwykły dzień z dojazdem do pracy.

Na początku stosowania retinolu lepiej odpuścić wieczory z mocnymi kwasami. Połączenie kilku nowości utrudnia rozpoznanie, co spowodowało reakcję. Najpierw oceń jedną zmianę. Zagadnienie codziennej ochrony rozwija tekst o kremie nawilżającym z filtrem. Sprawdź oznaczenie SPF i instrukcję nakładania na opakowaniu kremu.

Przy wyborze kosmetyku znajdź w składzie nazwę konkretnej pochodnej witaminy A, np. retinol (Retinol) lub retinal (Retinal). Procenty porównuj między produktami z tą samą substancją, uwzględniając ich recepturę i instrukcję stosowania.

Sprawdź postęp bez codziennego egzaminu

Przez pierwsze dni oceniasz przede wszystkim tolerancję. Badania dotyczące poprawy wyglądu skóry trwały miesiące, a nie jeden weekend [2,3]. Pierwsze zmiany w wyglądzie skóry widać po miesiącach, a do tego czasu stosuj kosmetyk zgodnie z etykietą.

Przy następnym zakupie wróć do początkowej potrzeby. Czy skóra lepiej znosi rutynę? Czy odpowiada Ci wygląd i wygoda stosowania? Czy utrzymujesz ochronę przed słońcem? Jeżeli odpowiedź jest dobra, nie trzeba zmieniać produktu na mocniejszy z samej ciekawości. Pielęgnacja, którą możesz spokojnie powtarzać, daje bardziej czytelny obraz niż ciągła wymiana preparatów. Zostaw w notatce także to, czego nie udało się poprawić; przy konsultacji będzie to konkretny punkt rozmowy.

Kiedy do lekarza

Konsultacja przed wyborem retinoidu jest rozsądna przy przewlekle czerwonej, reaktywnej skórze lub rozpoznanej chorobie dermatologicznej. AAD zaznacza, że skóra z nasilonym stanem zapalnym może wymagać innego postępowania [1]. Indywidualne zalecenia mają pierwszeństwo przed ogólną instrukcją z internetu. Jeśli korzystasz już z leczenia dermatologicznego, zapytaj lekarza, czy retinoid można z nim łączyć.

Umów wizytę również wtedy, gdy podrażnienie nie ustępuje po odstawieniu nowości albo kolejne preparaty wywołują podobny problem. Pokaż pełne nazwy produktów i przebieg reakcji. Lekarzowi bardziej pomoże informacja o konkretnej formule, obszarze aplikacji i pozostałych kosmetykach niż ogólne zdanie „retinol mi nie służy”. Ponowną próbę na podrażnionej skórze lepiej odłożyć.

Najczęstsze pytania

Czy trzeba wybierać kosmetyk z najwyższym stężeniem?

Nie. Retinol i retinal to różne substancje, a ich działanie zależy także od całej receptury. Na początek wybierz łagodną formułę z jasną instrukcją stosowania. Przy chorobie skóry lub wcześniejszych silnych reakcjach wybór omów z dermatologiem.

Czy łuszczenie oznacza, że kosmetyk zaczął działać?

Nie. Łuszczenie może towarzyszyć podrażnieniu, a poprawa wyglądu skóry przychodzi także bez niego. Przy pieczeniu, bolesności lub nasilonym zaczerwienieniu odstaw nowy kosmetyk i wróć do prostej pielęgnacji. Utrzymujące się objawy skonsultuj z dermatologiem.

Czy po zużyciu opakowania muszę przejść na retinal?

Nie. Jeśli retinol dobrze Ci służy i skóra go toleruje, możesz przy nim zostać. Zmianę preparatu rozważ, gdy dotychczasowa pielęgnacja nie odpowiada Twoim potrzebom albo gdy zaleci ją dermatolog.

Źródła

Opieramy się na publikacjach naukowych, wytycznych i stronach instytucji. Oto lista tych, z których korzystaliśmy przy tym tekście.

  1. American Academy of Dermatology. Retinoid or retinol? AAD.
  2. Hyuck Sun Kwon, Ji Hae Lee, Gyong Moon Kim, Jung Min Bae (2018). Efficacy and safety of retinaldehyde 0.1% and 0.05% creams used to treat photoaged skin: A randomized double-blind controlled trial Journal of Cosmetic Dermatology.
  3. Irma Bernadette S Sitohang, Wresti Indriatmi Makes, Normalina Sandora, Jose Suryanegara (2022). Topical tretinoin for treating photoaging: A systematic review of randomized controlled trials International Journal of Women’s Dermatology.

Czy ten tekst pomógł?

Spis treści
  1. W skrócie
  2. Zanim otworzysz pierwszą butelkę
  3. Retinol, retinal i tretynoina - czym się różnią
  4. Ograniczenia ważniejsze od planu pielęgnacji
  5. Pierwsze wieczory bez wyścigu
  6. Co obserwować rano
  7. Słońce, kwasy i nowe zakupy
  8. Sprawdź postęp bez codziennego egzaminu
  9. Kiedy do lekarza

Czytaj dalej w tym temacie