Kwasy AHA, BHA i PHA w domowej pielęgnacji
Tonik z kwasem, płatki złuszczające i peeling mogą robić podobną rzecz pod różnymi nazwami. Przed wyborem kwasu sprawdź, ile złuszczania już znajduje się w Twojej pielęgnacji.
W skrócie
- AHA, BHA i PHA to grupy substancji spotykanych w kosmetykach złuszczających.
- O działaniu preparatu decyduje cała formuła oraz sposób użycia.
- Złuszczania nie wykonuje się na skórze z ranami ani po oparzeniu słonecznym.
- Dokładanie peelingu do innych drażniących produktów może pogorszyć tolerancję pielęgnacji.
Trzy skróty i kilka różnych zadań
AHA oznacza alfa-hydroksykwasy. W tej grupie znajdziesz między innymi kwas glikolowy i mlekowy, które rozpuszczają się w wodzie i działają na powierzchni naskórka; najczęściej wybiera się je przy szorstkiej, poszarzałej skórze i drobnych przebarwieniach. W kosmetycznym kontekście BHA zwykle oznacza kwas salicylowy. Rozpuszcza się w tłuszczach, więc wnika w ujścia porów i dobrze sprawdza się przy zaskórnikach i cerze tłustej. PHA to polihydroksykwasy, do których zalicza się glukonolakton. Mają większe cząsteczki, wnikają wolniej i zwykle są lepiej tolerowane przez skórę wrażliwą.
Amerykańska Akademia Dermatologii (AAD) opisuje złuszczanie chemiczne jako jedną z metod usuwania martwych komórek naskórka i podkreśla konieczność dobrania intensywności do skóry [1]. Preparaty mogą mieć różne postaci: płyn pozostawiany na noc, kosmetyk do zmycia czy produkt do użycia punktowego, i nie są wymienne. Czas kontaktu ze skórą ustala producent w instrukcji, trzeba go przestrzegać dla każdego produktu osobno. Preparaty do użytku profesjonalnego zostaw osobie wykonującej zabieg w gabinecie.
Co wiadomo o łagodniejszych PHA
PHA są zwykle łagodniejsze dla skóry niż tradycyjne AHA, bo mają większe cząsteczki i wnikają wolniej. Przegląd Grimes i współautorów omawia ich zastosowanie w pielęgnacji skóry z oznakami fotostarzenia i właściwości związane z tolerancją oraz nawilżaniem [2]. Glukonolakton i kwas laktobionowy wiążą wodę, więc oprócz złuszczania lekko nawilżają. Dlatego po PHA sięgają często osoby, którym kwas glikolowy daje pieczenie.
Łagodniejsze działanie PHA zależy jednak od konkretnego produktu: ważne są jego skład, to, czy zmywa się go ze skóry, i reszta pielęgnacji. Gotowa formuła może zawierać także inne kwasy albo składniki zapachowe. Po silnym podrażnieniu lepiej dać skórze kilka dni odpoczynku niż od razu przechodzić na „delikatniejszy” kwas.
Dlaczego sam procent nie porównuje dwóch butelek
Stężenie jest jedną z informacji o preparacie. Znaczenie mają również pH i podłoże, a także czas kontaktu oraz to, czy kosmetyk pozostaje na skórze [2]. Dlatego dwa produkty z taką samą liczbą na froncie mogą być używane inaczej. Tonik z 5% kwasu glikolowego o niskim pH może podrażnić bardziej niż krem z 10% kwasu mlekowego w łagodniejszym podłożu. Nakładanie większej ilości preparatu nie zwiększa jego skuteczności, a tylko ryzyko podrażnienia.
Uważaj na procent mieszaniny. „Kompleks kwasów” może oznaczać sumę kilku substancji, a nie identyczne stężenie każdej z nich. Porównując produkty, patrz na pełny skład i opis na etykiecie, a nie tylko na procent. Brak podanego stężenia nie znaczy, że kosmetyk jest słaby; wielu producentów po prostu go nie podaje.
Domowe rozcieńczanie też nie rozwiązuje tego problemu. Dolanie wody lub połączenie kwasu z kremem zmienia pH i stężenie w sposób, którego nie da się przewidzieć. Wybierz gotową formułę przeznaczoną do domowego użycia. Jeśli planujesz zabieg, przeczytaj artykuł o oczyszczaniu twarzy w gabinecie i omów przygotowanie skóry z osobą, która go wykona.
Zrób bilans złuszczania
Przejrzyj produkty według działania, nie nazwy. „Tonik”, „płatki” i „maseczka” mogą wszystkie zawierać substancje złuszczające. Do tego dochodzi peeling ziarnisty, szczoteczka albo silne pocieranie ręcznikiem. AAD zwraca uwagę, że łączenie złuszczania z retinolem, retinoidami lub nadtlenkiem benzoilu może nasilać suchość i podrażnienie [1]. Tonik z kwasem rano, serum z kwasem wieczorem i peeling w weekend to razem sporo jak na jedną twarz.
Zapisz tygodniowy schemat na kartce. Jeśli każdego wieczoru wypada coś intensywnego, ogranicz częstotliwość. Zostaw kilka dni na samo mycie i nawilżanie. Rutyna bez peelingu też jest pełną pielęgnacją, jeśli skóra jest dobrze oczyszczona i nawilżona. Przy wyborze bazy pomocny jest poradnik o lekkim kremie nawilżającym, zwłaszcza jeśli nie lubisz ciężkich warstw.
Zwróć uwagę na obszar. Preparatu do ciała nie stosuj na twarz, a kosmetyku do twarzy nie nakładaj w okolicy oczu, jeśli instrukcja tego nie dopuszcza. Skóra na łokciach czy piętach zniesie więcej niż cienka skóra powiek.
Przed pierwszym użyciem ustal, jak długo preparat zostaje na skórze i czy trzeba go zmyć. Zachowaj oryginalne opakowanie z instrukcją, także na wyjazd. Przelany do małej buteleczki kwas łatwo pomylić z tonikiem.
Pierwsze użycie krok po kroku
Przeczytaj przeznaczenie i ostrzeżenia jeszcze przed otwarciem. Sprawdź, czy kosmetyk można nakładać na całą twarz, czy ma omijać okolice oczu i czy wymaga zmycia. Przygotuj łagodny produkt do mycia oraz krem, który znasz. Pierwsze użycie pozostaw jedyną nowością tego wieczoru. Jeśli skóra zareaguje, będziesz wiedzieć, co ją podrażniło.
Przed pierwszym użyciem na całej twarzy sprawdź preparat na małym fragmencie skóry, na przykład przy linii żuchwy, zgodnie z instrukcją [3]. Jeśli pojawi się silne pieczenie lub zaczerwienienie, zmyj go i odstaw. Skórze, która piecze nawet przy kontakcie z wodą, daj czas na odpoczynek od kwasów i łagodną pielęgnację.
Kwasów nie nakłada się na skórę uszkodzoną, z otwartymi ranami ani oparzoną słońcem [1]. Schodzący Zewnętrzna warstwa skóry. Źródło definicji zostaw, aż odejdzie sam, bo zrywanie go dodatkowo podrażnia skórę.
Koloryt i ochrona w dzień
Mocniejsze złuszczanie nie zawsze jest lepszą drogą do równomiernego kolorytu. AAD ostrzega, że zbyt agresywne postępowanie może prowadzić do nasilenia przebarwień, szczególnie u osób z ciemniejszą skórą [1]. Wielokrotne nakładanie kwasu na ciemną plamkę może nasilić problem. Najpierw ustal, z jaką zmianą masz do czynienia.
Kwasy AHA zwiększają wrażliwość skóry na słońce, dlatego w okresie ich stosowania codzienny krem z filtrem jest koniecznością, a instrukcja danego preparatu może zawierać dodatkowe wskazówki [2]. Pierwszą próbę zaplanuj poza terminem całodziennego wyjazdu w słońce. Więcej o wyborze preparatów piszemy w tekście o kosmetykach na przebarwienia skóry. Efekt wyrównania kolorytu zależy od rodzaju przebarwienia i pielęgnacji, więc może się różnić od tego, co widać na zdjęciach w internecie.
Notatka, która pomaga przy kolejnym wyborze
Oceniając peeling, oddziel wygodę od wyglądu. Zanotuj, czy aplikacja była łatwa i czy udało się przestrzegać instrukcji. Osobno opisz, co zauważasz w lustrze. Gładkość pod palcami tuż po peelingu to jeszcze nie trwały efekt; ten widać zwykle po kilku tygodniach. Oceniaj skórę w podobnym świetle i w tym samym miejscu, aby porównania były miarodajne.
Jeśli jeden produkt nie dał efektu, nie kupuj od razu następnego. Zastanów się, czy wybrana potrzeba w ogóle wymagała złuszczania. Jeśli skóra jest sucha, zamiast peelingu często lepsze będzie nawilżanie. Zanotuj też produkty, które nie zadziałały, by nie kupować podobnych.
Przed ponownym użyciem sprawdź termin przydatności i okres po otwarciu. Nie używaj kwasu z butelki bez etykiety i instrukcji.
Kiedy do lekarza
Utrzymujący się stan zapalny, bolesność lub nawracająca reakcja na kosmetyki wymagają oceny. AAD zaleca konsultację przy silnym odczynie po nowym produkcie [3]. Zabierz opakowanie i powiedz lekarzowi, jakiego preparatu użyłaś lub użyłeś, jak długo był na skórze i jakie inne kosmetyki stosujesz.
Przy przewlekłej chorobie skóry, takiej jak Choroba skóry, w której mogą występować m.in. zaskórniki i krosty. Źródło definicji różowaty, Przewlekła choroba skóry z suchością i świądem. Źródło definicji czy Choroba, w której na skórze mogą powstawać łuszczące się zmiany. Źródło definicji, omów złuszczanie z lekarzem przed rozpoczęciem.
Najczęstsze pytania
Czy szczypanie świadczy o dobrym stężeniu?
Nie. Lekkie mrowienie przez chwilę po nałożeniu kwasu zdarza się często, ale jego siła nie mówi nic o skuteczności. Silne lub narastające pieczenie to sygnał, żeby zmyć preparat i odstawić go. Nie przedłużaj czasu kontaktu dla mocniejszego efektu. Jeśli zaczerwienienie i pieczenie nie mijają, skontaktuj się z lekarzem i zabierz ze sobą opakowanie.
Czy kwas hialuronowy też złuszcza skórę?
Nie. Mimo nazwy kwas hialuronowy nie złuszcza naskórka, tylko wiąże w nim wodę, więc w kosmetykach pełni rolę nawilżającą. Nie jest odpowiednikiem peelingu AHA czy BHA. Zdarza się jednak, że serum z kwasem hialuronowym zawiera też kwas mlekowy lub glikolowy, dlatego przy wrażliwej skórze warto przeczytać cały skład, a nie tylko nazwę na froncie.
Czy po przerwie trzeba nadrobić pominięte aplikacje?
Nie, pominiętych wieczorów nie trzeba nadrabiać. Większa porcja albo kilka peelingów pod rząd zwiększa tylko ryzyko podrażnienia. Wróć do zwykłego rytmu z instrukcji preparatu i najpierw oceń stan skóry. Jeśli przerwa wynikała z podrażnienia, wróć do peelingu dopiero po jego ustąpieniu. Gdy podrażnienie wraca za każdym razem, omów to z dermatologiem.
Źródła
Opieramy się na publikacjach naukowych, wytycznych i stronach instytucji. Oto lista tych, z których korzystaliśmy przy tym tekście.
- American Academy of Dermatology. How to safely exfoliate at home AAD.
- Pearl E Grimes, Barbara A Green, Richard H Wildnauer, Brenda L Edison (2004). The use of polyhydroxy acids (PHAs) in photoaged skin Cutis.
- American Academy of Dermatology. How to test skin care products AAD.