Zabiegi

Leczenie nowotworów złośliwych skóry

Rak podstawnokomórkowy, płaskonabłonkowy i czerniak wymagają odmiennego postępowania. Plan leczenia wynika z badania tkanki i oceny zaawansowania, nie z samego wyglądu zmiany.

Redakcja DERM.COM.plAktualizacja: Czytanie: 4 minŹródła: 3

W skrócie

  • Rozpoznanie potwierdza badanie tkanki, a leczenie zależy od typu i zaawansowania nowotworu.
  • Operacja jest podstawową metodą wielu wczesnych nowotworów skóry.
  • W wybranych sytuacjach stosuje się radioterapię, immunoterapię lub leki ukierunkowane molekularnie.

Rodzaje nowotworów skóry

W obrębie terminu nowotwór skóry można wyróżnić trzy główne typy nowotworów:

  • rak podstawnokomórkowy skóry: to najczęstszy typ. Rośnie powoli, latami, i bardzo rzadko daje przerzuty, ale nieleczony niszczy okoliczne tkanki,
  • rak płaskonabłonkowy skóry: rzadszy od podstawnokomórkowego. Rośnie szybciej i częściej daje przerzuty, choć wykryty i usunięty wcześnie zwykle zostaje wyleczony,
  • Nowotwór złośliwy rozwijający się z komórek barwnikowych. Źródło definicji: to najgroźniejszy typ. Odpowiada za niewielką część nowotworów skóry, ale za większość zgonów z ich powodu. Może wcześnie dawać przerzuty, a w zaawansowanym stadium jest najtrudniejszy w leczeniu. Wykryty wcześnie, gdy jest cienki, zwykle zostaje wyleczony samym zabiegiem. W przypadku czerniaka najważniejsza jest szybka diagnostyka.

Leczenie nowotworów skóry

Metoda leczenia nowotworu skóry zawsze uzależniona jest od kilku czynników. Znaczenie ma typ nowotworu, stopień zaawansowania, ale też jego lokalizacja.

Najbardziej podstawową metodą leczenia nowotworów skóry jest chirurgiczne wycinanie zmian. Zawsze konieczne jest wycięcie odpowiedniego marginesu zdrowej skóry, którego szerokość zależy od typu nowotworu i jego głębokości w badaniu histopatologicznym. Jest to konieczne, gdyż w ten sposób unika się ryzyka pozostawienia w skórze komórek nowotworowych. W przypadkach, gdy jest to bardzo duża powierzchnia, wykonuje się dodatkowo przeszczep skóry, pobranej wcześniej od pacjenta - np. z ud. Następnie zaszywa się ranę i zakłada opatrunek uciskowy.

W niektórych przypadkach trzeba ocenić także węzły chłonne. W czerniaku o określonej grubości, gdy węzły nie są powiększone, badaniom poddaje się tzw. węzeł wartowniczy - jest to pierwszy węzeł na drodze do regionalnego układu chłonnego od strony guza. Od wyniku zależy dalsze postępowanie, w tym kontrole obrazowe i ewentualne leczenie uzupełniające.

Dodatkowo w przypadku nowotworów skóry, po wycięciu zmiany lub zamiast niego, stosuje się:

  • leczenie systemowe: w czerniaku z przerzutami albo z dużym ryzykiem nawrotu stosuje się dziś przede wszystkim immunoterapię i leki ukierunkowane molekularnie, a klasyczna chemioterapia ma mniejsze znaczenie. Nowe leki pomagają też chorym z zaawansowanym rakiem podstawnokomórkowym i płaskonabłonkowym. O ich wyborze decyduje zespół onkologiczny,
  • radioterapię: stosuje się ją głównie jako terapię uzupełniającą, czasem jako jedyną metodę leczenia. Radioterapia stanowi główną metodę leczenia, gdy nie można wykonać operacji, ale są to bardzo rzadkie przypadki. W znacznej większości jest to metoda uzupełniająca, stosowana, gdy istnieje podejrzenie, że nie usunięto całego guza. Radioterapia wykorzystywana jest również w leczeniu przerzutów do kości.

Najważniejsza jest szybka diagnoza

W przypadku nowotworów skóry, w szczególności czerniaka, najważniejsza jest szybka diagnoza, umożliwiająca skuteczne leczenie. Osoby z licznymi znamionami, jasną karnacją, oparzeniami słonecznymi w przeszłości albo czerniakiem w rodzinie powinny regularnie kontrolować skórę u dermatologa. Lekarz ogląda znamiona dermatoskopem. To specjalne urządzenie, dzięki któremu lekarz może dokładnie przyjrzeć się znamionom, a przy wielu pieprzykach zapisać ich obraz, jak w mapowaniu znamion. Takie profilaktyczne kontrolowanie pieprzyków to najlepszy sposób, aby odpowiednio wcześnie zareagować na pojawienie się niebezpiecznych zmian.

Więcej o tym, jak zmniejszyć ryzyko, piszemy w tekście o profilaktyce czerniaka.

Na konsultacje dermatologiczne powinny udać się niezwłocznie wszystkie osoby, które obserwują niepokojące zmiany skórne. Dotyczy to zarówno nowych, jak i już istniejących. W przypadku nowych, zaniepokoić mogą nas wszystkie znamiona o nieregularnym kształcie, bez wyraźnych granic, o zróżnicowanym kolorze, w tym z czerwoną obwódką. Pomocna jest tu prosta reguła ABCDE, którą można stosować przy samobadaniu. Ponadto sygnałem alarmowym są wszystkie zmiany w obrębie już istniejących pieprzyków - zmiana barwy, kształtu, rozmiaru, a także pojawienie się świądu lub bólu. W takich przypadkach nie można zwlekać, ale jak najszybciej skonsultować się ze specjalistą.

Profilaktyka

Nie można całkowicie zniwelować prawdopodobieństwa pojawienia się nowotworu skóry, ale można znacznie ograniczyć takie ryzyko. Podstawą jest ochrona przeciwsłoneczna. Zrezygnujmy z opalania i solarium. Latem regularnie stosujmy kremy z wysokimi filtrami i odnawiajmy je co kilka godzin. Pamiętaj, że ubranie, to znacznie lepsza ochrona niż jakikolwiek kosmetyk, więc podróżując do miejsc, gdzie występuje intensywne nasłonecznienie, stosuj nie tylko filtry, ale również odzież, która zasłania miejsca szczególnie narażone na poparzenia - ramiona, dekolt, nos (twarz osłoni kapelusz lub czapka z daszkiem). Po urlopie natomiast obejrzyj skórę, a nową lub zmieniającą się zmianę pokaż dermatologowi.

Lekarka oglądająca skórę pleców pacjentki

Kiedy do lekarza

Szybkiej oceny wymaga rosnąca, krwawiąca lub niegojąca się zmiana, a także zmiana wyglądu znamienia. Po rozpoznaniu nowotworu nowych objawów nie odkładaj do następnej rutynowej kontroli.

Najczęstsze pytania

Czy każdy nowotwór skóry leczy się tak samo?

Nie. Znaczenie mają typ nowotworu, głębokość i rozległość nacieku, lokalizacja oraz ewentualne przerzuty. Lekarz uwzględnia też stan zdrowia pacjenta. Dlatego opis leczenia czerniaka nie jest schematem dla raka podstawnokomórkowego. Ostateczny plan wynika z rozpoznania histopatologicznego i oceny zespołu prowadzącego terapię, a nie wyłącznie z fotografii zmiany.

Co zabrać na konsultację po wycięciu zmiany?

Zabierz pełny wynik badania histopatologicznego, opis zabiegu, wcześniejsze wyniki obrazowania i listę leków. Przydatne są również informacje o poprzednich nowotworach skóry oraz obciążeniach rodzinnych. Zapytaj, czy potrzebne jest poszerzenie wycięcia, dodatkowe badania lub konsultacja onkologiczna. Nowe niepokojące objawy zgłaszaj bez czekania na planowy termin kontroli.

Źródła

Opieramy się na publikacjach naukowych, wytycznych i stronach instytucji. Oto lista tych, z których korzystaliśmy przy tym tekście.

  1. NHS. Treatment for melanoma skin cancer .
  2. NHS. Treatment for non-melanoma skin cancer .
  3. American Academy of Dermatology. Moles: Diagnosis and treatment .

Czy ten tekst pomógł?

Spis treści
  1. W skrócie
  2. Rodzaje nowotworów skóry
  3. Leczenie nowotworów skóry
  4. Najważniejsza jest szybka diagnoza
  5. Profilaktyka
  6. Kiedy do lekarza

Czytaj dalej w tym temacie